Tijdreizen door de collectie: de terugkeer van de schilderkunst

Vorige Volgende

Spring naar
Lees meer
Hybris
5
00:05

Hybris

Hybris (ὕβρις) is het Oudgriekse woord voor overdreven trots, hoogmoed, overmoed, grootheidswaanzin, brutaliteit, onbeschaamdheid met name tegenover de Griekse goden en/of de goddelijke wereldorde. Het woord hybris heeft geen Nederlandse vertaling die het begrip volledig dekt, maar kan nog het beste omschreven worden met het gezegde: 'hoogmoed komt voor de val'.
Het Haarlemse Maniërisme
25
00:25

Het Haarlemse Maniërisme

Eind 16de eeuw werken er enkele schilders in Haarlem in een stijl die nu maniërisme wordt genoemd: op de Italiaanse manier, of maniera. De figuren in hun schilderijen hebben levendige houdingen en maken heftige, soms overdreven aandoende bewegingen.
De belangrijkste Haarlemse maniëristen zijn Hendrick Goltzius (1558-1616), die bekend werd als maker van prenten, Karel van Mander (1548-1606), schilder en schrijver van Het Schilder-Boeck en Cornelis van Haarlem (1562-1638).
Cornelis van Haarlem schildert enorme doeken, die bevolkt zijn door talloze figuren in ingewikkelde houdingen. Daardoor ontstaan intrigerende en indrukwekkende composities, die in Haarlem veel weerklank vonden. Zo kreeg de schilder belangrijke opdrachten.
De stijl was op zijn hoogtepunt in de periode 1590-1615. Daarna worden de figuren in de composities minder bewegelijk en maken de schilderijen een meer klassieke indruk.
Wim Beeren
70
01:10

Wim Beeren

Na zijn studie kunstgeschiedenis in Nijmegen, begon Wim Beeren in de jaren 50 als conservator bij het Haags Gemeentemuseum. In 1965 maakte hij de overstap naar het Stedelijk Museum. Hij organiseerde hier de beroemde tentoonstelling Op losse schroeven (1969). In 1971 organiseerde hij Sonsbeek buiten de Perken. In de jaren 70 keerde hij de museale wereld even de rug toe om aan de universiteit van Groningen te gaan doceren. In 1978 keerde hij terug als directeur van Museum Boijmans Van Beuningen. In 1985 volgde het directoraat van het Stedelijk Museum in Amsterdam, waarvan hij in 1993 afscheid nam.
In 2006 verscheen onder redactie van Jan van Adrichem een publicatie over zijn leven en werk: Wim Beeren – Om de Kunst, met bijdragen van diverse auteurs en artikelen van Beeren zelf.
Sandro Chia
105
01:45

Sandro Chia

Sandro Chia (Florence, 1946) is een Italiaanse schilder die furore maakte vanaf het einde van de jaren 70 van de 20ste eeuw. Samen met Francesco Clemente, Enzo Cucchi, Nicola de Maria en Mimmo Paladino vormde hij de Italiaanse ‘Transavantgarde’. De term impliceert dat de schilders de moderne avant-garde achter zich hadden gelaten. Zij oriënteren zich in hun werk juist op traditionele (Italiaanse) thema’s en schildertechnieken.
De Val van Ixion
147
02:27

De Val van Ixion

Toen het schilderij gekocht werd, in 1980, had het geen lijst. Daarom werd een ontwerper gevraagd een profiel voor een lijst te maken. In 1995 werd besloten het schilderij te restaureren. Het was, vermoedelijk in de 19de eeuw, behoorlijk overschilderd. Daarbij waren naar voorbeeld van de prent van Goltzius motieven aan het schilderij toegevoegd. Bij de restauratie werden alle toevoegingen en overschilderingen verwijderd en werden beschadigingen bijgewerkt. Zo ontstond weer enigszins een beeld van het schilderij zoals Cornelis van Haarlem dat in 1588 had geschilderd.
Na de restauratie werd er een lijst gemaakt met een profiel uit 1611-1613. Als voorbeeld dienden originele lijsten om schilderijen van Hendrick Goltzius, in het bezit van het Mauritshuis in Den Haag. Deze schilderijen, Minerva en Mercurius, zijn nu in langdurig bruikleen gegeven aan het Frans Halsmuseum in Haarlem.
Hendrick Goltzius
220
03:40

Hendrick Goltzius

Hendrick Goltzius maakte omstreeks 1590 een reis naar Italië. Hij werd bekend om zijn prenten, maar begon vanaf 1600 ook te schilderen.
In de serie vallende figuren verbeeldde Goltzius, naast Ixion, ook de naar beneden vallende Tantalus, de in het water vallende Icarus en de eveneens uit de hemel stortende Phaëton. Net als Ixion hadden deze figuren de Griekse godenwereld vertoornd; alle vier zijn het voorbeelden van Hybris (ὕβρις). Op elke prent vermeldde Goltzius dat hij gemaakt is naar ontwerp van Cornelis van Haarlem. Maar schilderijen door Cornelis van Haarlem van de andere drie mythologische figuren zijn helaas niet teruggevonden
Zie ook: Jeroen Giltaij, Hemelbestormers in: Openbaar Kunstbezit, 1982, 1, pp. 26-29.
Aankopen
288
04:48

Aankopen

Claes Oldenburg (1929), Richard Serra (1939) en Bruce Nauman (1941) zijn Amerikaanse kunstenaars, die in de jaren 70 van de 20ste eeuw op een eigentijdse, soms monumentale manier invulling gaven aan het begrip beeldhouwkunst. De Screw Arch van Oldenburg staat als sculptuur in de tuin van Museum Boijmans Van Beuningen, maar is eigenlijk een ontwerp voor de Nieuwe Willemsbrug over de Maas in Rotterdam. Zie: http://www.sculptureinternationalrotterdam.nl/new/index.php?a=collection&id=25
Nieuwe Wilden en Trans-avantgardisten
315
05:15

Nieuwe Wilden en Trans-avantgardisten

In de jaren 60 en de eerste helft van de jaren 70 voerden abstracte en conceptuele kunst de boventoon. Als reactie daarop ontstond er een verlangen naar beelden die dichter aansluiten bij de mens en bij de manier waarop hij de wereld ervaart. Dit verlangen kwam tot uitdrukking in grote tentoonstellingen als A New Spirit in Painting (Londen, 1981), Zeitgeist (Berlijn, 1982) en in het boek Hunger nach Bildern uit 1982 van Wolfgang Max Faust.
Voor nieuwe schilderkunst in Nederland zie: cat. tent. Verdeelde Beelden, Fodor Maandblad, 2, 5, dec. 1982 en:
http://members.home.nl/kunstna1945/nederlandse%20nieuwe%20wilden.htm

Video marked successfully. You can go to your favorites now.

Plaats onderstaande code op de gewenste plaats in uw pagina.


                <div id="arttube-tijdreizen_2_hybris_NL"><!-- ArtTube Player--></div>

                <script type="text/javascript" src="http://arttube.boijmans.nl/media/arttube/behaviour/swfobject/swfobject.js"></script>

                <script type="text/javascript" src="http://arttube.boijmans.nl/media/arttube/behaviour/fab/boijmans/arttube/embedded-player.js"></script>

                <script type="text/javascript">

                    arttubePlayer({
                    containerId:'arttube-tijdreizen_2_hybris_NL',
                    sd:'mp4:Hybris_kl_nl.mp4',
                    hd:'mp4:Hybris_gr_nl.mp4',
                    bg:'/media/uploads/video_groot/Hybris_orignial_680x382.jpg',
                    width:520,
                    height:310
                    })

                </script>

Tijdreizen door de collectie: de terugkeer van de schilderkunst

In 400 jaar reis je door de collectie van de Oude Meester Cornelis van Haarlem naar Sandro Chia, een zogeheten Italiaanse ‘Transavantgardist’. Maar wat hebben hun schilderijen eigenlijk met elkaar te maken?

Niets. Ja, behalve dan dat oud directeur Wim Beeren ze indertijd tegelijk voor de aankoopcommissie presenteerde en met het ene schilderij de aankoop van het andere legitimeerde.

Oude, figuratieve kunst was in de tweede helft van de jaren zeventig niet interessant voor een directeur die van Museum Boijmans Van Beuningen een bolwerk van moderne en eigentijdse kunst wilde maken. Beeren kocht bij voorkeur abstracte monumentale sculpturen van Amerikaanse kunstenaars.

Toen brak echter het tijdperk aan van de Nieuwe Wilde Schilders uit Duitsland en de Italiaanse Transavantgardisten die de Oude Schilderkunst ineens in een nieuw daglicht stelden. De kunstgeschiedenis werd herschreven. En Jeroen Giltaij, net benoemd tot conservator oude kunst, was er bij.