Biografie van een glas
- Spring naarLees meer
-
Elie van Rijckevorsel
Elie van Rijckevorsel (1845-1928) was de laatste telg uit een Rotterdamse handelsfamilie. Hij was het jongste en enig overlevende kind uit een gezin met vier kinderen, koos tegen de zin van zijn invloedrijke grootvader, Abram van Rijckevorsel, voor een carrière als wetenschapper, promoveerde in Utrecht bij Professor Buys Ballot, kreeg van de befaamde Lord Kelvin een eredoctoraat aan de Universiteit van Glasgow en reisde de hele wereld over. De etnografische voorwerpen die hij van zijn verre reizen mee naar huis nam vormen de historische basis van de collectie van het huidige Wereldmuseum. De schenking van zijn verzameling antiek glas en porselein in 1910 werd de basis van de afdeling kunstnijverheid van Museum Boijmans Van Beuningen. Elie schonk een substantieel bedrag aan de stad voor de bouw van de Gemeentebibliotheek in 1911 en in hetzelfde jaar richtte hij de Erasmusstichting op. Zo kon hij zijn vermogen ook na zijn dood inzetten voor de ontwikkeling van onderwijs, kunst en wetenschap in Rotterdam. Elie’s levensverhaal wordt uitgebreid verteld in een aflevering van de RTV Rijnmond serie Rotterdammers van formaat. Het studioportret waarop Elie aan zichzelf een toast uitbrengt met een glas rode wijn, is omstreeks 1875 gemaakt en wordt bewaard in het Gemeentearchief Rotterdam.
-
Kunstzaal
Elie van Rijckevorsel bezat een koetshuis aan de Westmaaslaan. Naast dit koetshuis bouwde hij met materiaal afkomstig van de in 1877 afgebroken buitenplaats Rustplaets, een paviljoen waar zijn glas- en porseleincollectie, schilderijen en enkele bijzondere meubelstukken werden uitgestald. Elie gebruikte de kunstzaal ook als atelier en experimenteerde er met schilder- en decoratietechnieken. Zo beschilderde hij zelf een aantal tegeltableaus die in Delft werden gebakken en nog in zijn woonhuis aan Parklaan 3 op de muren zijn te vinden. Ook stelde hij de kunstzaal soms open voor publiek.
-
Schenking
Behalve deze bokaal, schonk Elie van Rijckevorsel nog circa 150 andere antieke glazen en ruim 200 voorwerpen van oosters porselein aan het toenmalige Museum Boymans. Een deel van de glascollectie staat afgebeeld in het jaarverslag van 1910. In datzelfde jaar, kort na de schenking, werd in Boymans de eerste vaste opstelling van oude kunstnijverheid gemaakt. Het museum was toen nog gevestigd in het Schielandshuis, nu Museum Rotterdam.
-
Glaswasproject
In 2011 heeft de afdeling Collectie & Onderzoek van Museum Boijmans Van Beuningen alle glazen voorwerpen uit de collectie schoon gemaakt en onderzocht op onvolkomenheden en op een eventuele dreiging van de gevreesde glasziekte. Deze glasziekte wordt veroorzaakt door de chemische samenstelling van het glas, in combinatie met een wisselende luchtvochtigheid. Bij glas is er soms sprake van een gebrek aan calciumoxide, waardoor zouten in het glas nog enigszins oplosbaar blijven in water. Door inwerking van vocht kan er in de loop van de tijd een netwerk van haarscheurtjes ontstaan. Dit maakt het glas niet alleen minder transparant, maar vormt het begin van een proces van vergruizing dat onomkeerbaar is. Uiteindelijk stort het glas in onder zijn eigen gewicht. Het glas dat de hoofdrol speelt in deze videoclip is beschermd tegen de glasziekte doordat de Engelse glasblazers een beetje loodoxide aan het glasmengsel hebben toegevoegd.
-
Tentoonstelling
Deze videoclip is gemaakt voor de tentoonstelling Dr. Elie van Rijckevorsel – Een verzameling verzamelingen, waarmee Museum Boijmans Van Beuningen het 100-jarig jubileum van de Erasmusstichting viert. Het Maritiem Museum doet dat met een presentatie over wetenschapsreizen, met als voorbeeld Van Rijckevorsels expedities naar Indonesië. Museum Rotterdam laat Van Rijckevorsel zien als voorbeeld van de Rotterdamse elite in de negentiende eeuw. Het Wereldmuseum verrijkt de vaste museumopstelling met enkele belangrijke collectiestukken van Van Rijckevorsel en het Natuurhistorisch Museum toont zijn herbarium. Ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum publiceert de Erasmusstichting ook een rijk geïllustreerd jubileumboek met als titel ‘Wie teveel omhelst houdt weinig vast. Elie van Rijckevorsel 1845-1928’, onder redactie van Paul van de Laar (Hoofd Collecties Historisch Museum), Alexandra Gaba-van Dongen (conservator pre-industriële vormgeving Museum Boijmans Van Beuningen) en Linda Hanssen (conservator Textiel Wereldmuseum). Het boek is o.a. te koop in de Museumwinkel (14,50, 312 blz.)
-
Een nieuw museumgebouw
Museum Boymans ontstond in de negentiende eeuw door een legaat van de Utrechtse jurist Frans Jacob Otto Boymans aan de Gemeente Rotterdam en werd gevestigd in het Schielandshuis. Maar onder het directoraat van Dirk Hannema (1921-1945) werd een nieuw museumgebouw bedacht en gebouwd. Bouwmeester Van der Steur en directeur Hannema ontdekten proefondervindelijk de ideale lichtinval en verklaarden de tuinzaal van het museum tot rustgebied. Na de Tweede Wereldoorlog ging het museum ook moderne en eigentijdse kunst verzamelen. Het Van der Steur gebouw werd al snel te klein. In 1964 ontwierp de Hongaars Nederlandse architect Alexander Bodon een uitbreidingsplan in twee fasen. De eerste fase was gereed in 1972; de tweede is nooit uitgevoerd. In plaats daarvan realiseerde Bodon in 1992 een boekwinkel aan de staatzijde van zijn vleugel en maakte Hubert-Jan Henket het jaar daarna een paviljoen voor kunstnijverheid aan de achterkant van het museum. In 2003 realiseerde het Belgische architectenkoppel Robbrecht en Daem een nieuwe vleugel aan de Westersingel die in een U-vorm om de Bodon vleugel heen grijpt. Het paviljoen van Henket werd restaurant. In 2010 is de restauratie van het Van der Steur gebouw begonnen.
-
Componist
De muziek bij deze video is gemaakt door Harm Goslink Kuiper. Er is tevens een youtube video waarin hij de glazen bespeelt welke gebruikt zijn in de compositie.
Gereedschappen
bewaar
Video marked successfully. You can go to your favorites now.
stuur door
Twitter
Digg it
Facebook
StumbleUpon
Yahoo!
del.icio.us
Google
Gmail
Reddit
Windows Liveembed
Plaats onderstaande code op de gewenste plaats in uw pagina.
<div id="arttube-goblet-604-knv"><!-- ArtTube Player--></div>
<script type="text/javascript" src="http://arttube.boijmans.nl/media/arttube/behaviour/swfobject/swfobject.js"></script>
<script type="text/javascript" src="http://arttube.boijmans.nl/media/arttube/behaviour/fab/boijmans/arttube/embedded-player.js"></script>
<script type="text/javascript">
arttubePlayer({
containerId:'arttube-goblet-604-knv',
sd:'mp4:GLASFILM-arttube-NL-SD.mp4',
hd:'mp4:GLASFILM-arttube-NL-HD.mp4',
bg:'/media/uploads/video_groot/SS_Archief_68x38.jpg',
width:520,
height:310
})
</script>
Biografie van een glas
Ik ben van glas. Ik ben gemaakt omstreeks 1725 in Engeland en daarna naar Nederland gebracht, waar ik met een snel draaiend koperen wieltje werd gegraveerd. Mijn radgravure toont een wapenschild en twee gekalligrafeerde monogrammen, HMAH en FHR. Maar waar staan deze letters voor? Voor de man en de vrouw op wier huwelijk ik ooit pronkte? Of getuig ik van een ander heuglijk feit? Misschien is er bij die gelegenheid wel door velen uit mij gedronken! Maar dat ben ik helaas vergeten en mijn geheugen laat me in de steek over mijn belevenissen na het grote feest. Aan het eind van de negentiende eeuw, toen ik al ruim 150 jaar oud was, kwam ik echter in het bezit van een rijke Rotterdammer: Elie van Rijckevorsel. Hij was dol op mij en liet mij schitteren tussen de andere bijzondere stukken uit zijn collectie, uitgestald in zijn privé kunstzaal. In 1910 schonk Elie mij aan Museum Boymans omdat hij vond dat meer mensen mij moesten kunnen bekijken en vanaf dat moment heb ik een eigen inventarisnummer: 604 KN&V. Ik word hier gekoesterd, onderzocht, gewassen, beschermd en in telkens wisselende tentoonstellingen door talloze ogenparen bewonderd. Nu kijk jij naar mij: leuk om je te ontmoeten!
met dank aan
Gemaakt door Kuba Szutkowski, naar een idee van Alexandra van Dongen. Redactie Els Hoek. Muziek: Harm Goslink-Kuiper. With thanks to: Marieke van der Krabben.
